Gebruiken antiek filosofen logica om wetenschappelijk te klinken?

13-10-2017

15.45

Aula

“Het metselen van de raten”Logica als retorisch instrument in de laatantieke metafysica

prof.dr. M. Martijn

Faculteit der Geesteswetenschappen

Wijsbegeerte

Oratie

Eén van de grote verdiensten van de Griekse filosofie is de expliciete formulering van regels van de logica: de kunst van het redeneren. En één van de domeinen waar logica al millennia van groot belang wordt geacht, is de wetenschap. Maar wat gebeurt er als een wetenschap nadrukkelijk en expliciet gepresenteerd wordt als opgebouwd volgens een logisch patroon, terwijl de redeneringen dat patroon niet precies volgen? Is dat een kwestie van slordigheid? Lezersbedrog? Geen van beide zegt Marije Martijn in haar oratie.

Aan de hand van voorbeelden uit de laatantieke metafysica - metafysica was volgens veel antieke denkers de hoogste vorm van wetenschap -, laat Martijn zien dat de logica verschillende doelen dient: de logos, het overtuigend presenteren van de structuur van de werkelijkheid, maar ook het ethos en het pathos: antiek filosofen metselen als ijverige bijen aan de raten van de waarheid, om een beroep te doen op een gedeelde wereld en waarden.