Moraal voor de machthebbers: Politieke legitimiteit als impact op duurzame ontwikkeling

26-11-2020

09.45

Online

Morals for the mighty

J.S. Vanderveen

prof.dr. M.V.B.P.M. van Hees, dr. P.J. Robichaud, dr. L.L. Ferracioli

Faculteit der Geesteswetenschappen

Wijsbegeerte

Promotie

Strategie als middel voor positieve impact
Strategie speelt hierin een heel belangrijke rol. Strategie kent vaak negatieve connotaties; het klinkt achterbaks of manipulatief. Toch zou de overheid er zonder strategie niet in slagen om met wetten en beleid een positieve impact op de samenleving te hebben. En zonder positieve impact zou het niet te rechtvaardigen zijn dat de overheid belasting heft en wetten en beleid oplegt. Een overheid moet bewijzen dat ze ergens goed voor is, en positieve impact – op waarden als lang leven, welvaart en duurzaamheid – is daarvoor noodzakelijk.

Dat maakt strategie dus ethisch noodzakelijk. Dit betekent bijvoorbeeld dat compromissen waardevol kunnen zijn. Of dat iets wat in zichzelf zinvol zou kunnen zijn, toch niet gedaan moet worden als dat onbedoelde, negatieve neveneffecten heeft. Politieke leiders hebben als het ware een plicht om te schaken: op iedere actie volgt een reactie. Het is hun plicht om na te denken over welke reacties volgen op welke acties. Zijn de reacties goed? Dan kan dat een actie rechtvaardigen. Zijn de reacties slecht? Dan kan dit een actie onacceptabel maken, zelf al zou het in theorie een goed idee lijken.

Haalbaarheid en wenselijkheid binnen verschillende contexten
Een goed voorbeeld zijn de coronamaatregelen: deze hebben veel meer effecten dan alleen het beoogde effect (namelijk het beschermen van het leven en de gezondheid van mensen). Als je je afvraagt of de coronamaatregelen te verdedigen zijn, moeten de – vaak negatieve – neveneffecten ook worden meegewogen. Wat de neveneffecten zijn, verschilt van land tot land. Wat verdedigbare maatregelen zijn, kan dus ook per land verschillen. Dit onderzoek is gebaseerd op het idee dat een morele rechtvaardiging alleen gebouwd kan worden op de context. De normatieve standaard voor wetten en beleid zou zo hoog moeten liggen in een bepaalde context als haalbaar en wenselijk is in die niet-ideale context. Dit proefschrift biedt een denkkader dat helpt bij het beantwoorden van de vraag naar morele rechtvaardiging.

Meer informatie over het proefschrift

Livestream: https://www.youtube.com/channel/UCnN8TaVYe83472ewz9CH9HA