prof. dr. P.J.E.M. (Petra) van Dam



Deze pagina is verplaatst. U wordt doorgestuurd.

+31 20 59 86434
p.j.e.m.van.dam@vu.nl
faculteit der geesteswetenschappen ( gesch/oudh/k&c )
Bijzonder Hoogleraar Waterstaatsgeschiedenis

Afdeling: Geschiedenis

Aanwezig: op collegedagen en dagelijks per email bereikbaar

Personal web page in English
Curriculum Vitae

De amfibische cultuur: een visie op watersnoodrampen

Het is opvallend hoe weinig dodelijke slachtoffers er doorgaans bij overstromingen in Nederland vielen. Sinds de eerste berichten over watersnoodrampen in de zesde eeuw na Christus, zijn er enkele honderden overstromingen geweest ten gevolge van doorbraken van rivier- en zeedijken. Toch heeft maar een enkele grote ramp veel slachtoffers geëist, met als bekendste voorbeeld de watersnood van 1953 (bijna 2000 doden). Dit zegt Petra J.E.M. van Dam, bijzonder hoogleraar waterstaatsgeschiedenis in haar oratie ‘De amfibische cultuur: een visie op watersnoodrampen’, te houden op vrijdag 29 oktober 2010, 15.45 u in de Aula van de Vrije Universiteit te Amsterdam.

Van Dam veronderstelt dat de kwetsbaarheid van Laag-Nederland niet zo groot was. De bevolking had effectieve aanpassingen ontwikkeld tegen overstromingen. In het internationale milieuhistorisch onderzoek naar natuurrampen worden dit wel ‘coping mechanisms’ genoemd. Belangrijk was dat de mensen doorgaans woonden op verhoogde delen van het landschap die bij een dijkdoorbraak niet onderliepen. Een tweede belangrijk punt was dat het land gecompartimenteerd was door de talloze dijken die in de loop der tijden waren ontstaan. Het gevolg was dat bij overstromingen de ene na de ander polder geleidelijk volliep en dus hadden bewoners vaak tijd genoeg om zich terug te trekken. Meestal konden ze zelfs een groot deel van hun vee tijdig op het droge brengen. Een laatste punt is dat het transport in hoofdzaak over water ging. Iedere boer had wel een scheepje. Ook als gebieden eenmaal ondergelopen waren, had men de middelen om have en goed alsnog in veiligheid te brengen of de achtergeblevenen van voedsel te voorzien.

Zowel in droge als in natte tijden kon men zich vrij gemakkelijk heen en weer bewegen tussen de hoge, droge en de natte, lage delen van het landschap. Vergeleken met andere culturen werden de grote lage delen van de Nederlanden gekarakteriseerd door een welhaast amfibische cultuur. Van Dam vraagt zich af: Hoe amfibisch zijn wij nog? Hoe zal het ons in de toekomst vergaan bij een flinke overstroming?

Lees hier de volledige oratie

Lezingen/Lectures :

Shortened English language version of the inaugural lecture.

Lecture (German): Die Niederlande als erste moderne Städtelandschaft (mp3-files)
1. Biographische Vorbemerkung
2. Entwicklung des Gegenstands
3. Geschichte von Stadt und Umwelt in den Niederlanden
4. Entwicklung der Städtelandschaft in den Niederlanden
5. Der Einfluss der Städte auf die Kolonisierung der Natur
6. Zusammenfassung


'Een toekomst voor dijken'

(21 mei 2014, Fort Wierickerschans)
empty

Specialismen

Waterstaatsgeschiedenis, ecologische of milieugeschiedenis, sociaal-economische geschiedenis, middeleeuwse en vroegmoderne geschiedenis.


Publicaties

De publicaties in de uitgebreide publicatielijst voorafgegaan door een * sterretje zijn digitaal toegankelijk, zie Links.

  • ‘An Amphibious Culture. Coping with floods in the Netherlands,’ in: Peter Coates, David Moon, Paul Warde (eds.) Local Places, Global Processes (Oxford: Oxbow Books 2016) ISBN: 9781909686939.
  • Gerrit R. Boomsma en, ‘Voor de ongelukkigen van de watersnood.’ Historisch onderzoek naar de donormotieven bij watersnoden in de negentiende eeuw,’ Tijdschrift voor Waterstaatsgeschiedenis 23 (2014) 2, 68-81.
  • *‘Denken over overstromingen,  natuurrampen en het idee van de amfibische cultuur’, Tijdschrift voor Waterstaatsgeschiedenis  (2012).
  • ‘Overstromingen en culturele aanpassingen in historisch perspectief,’ Water Governance 5 (2012), 10-17.
  • ‘Leidse professoren eisen hofkonijnen. Een nieuw betekenis voor een oud emolument in vroeg-modern Holland,’ in: L. Sicking, M. Damen (red.) Bourgondië voorbij. De Nederlanden 1250-1650. Liber alumnorum Wim Blockmans (Leiden 2010), 288-302.
  • ‘Rabbits Swimming Across Borders. Micro-Environmental Infrastructures and Macro-Environmental Change in Early Modern Holland’ in: Economies and Ecologies in Medieval and Early Modern Europe, B. Scott (ed.), Brill’s Series in the History of the Environment vol.1 (Aleks Pluskowski ed.), (Leiden 2010), 63-92.
  • De amfibische cultuur: een visie op watersnoodrampen , oratie, Vrije Universiteit, Amsterdam, 29 oktober 2010, 26 p. Ook gepubliceerd op: www.DARE.nl: http://hdl.handle.net/1871/18457

Papers (lezingen, ongepubliceerde teksten)

  • De amfibische cultuur: een visie op watersnoodrampen, hoorcollege Zomerschool voor studenten Nederlands op buitenlandse universiteiten, Nederlandse Taalunie. Woudschoten, 17 juli 2013.
  • ‘Zwemmende konijnen. De geschiedenis van de konijnenfok, veranderingen in de waterhuishouding en het landgebruik in de Hollandse duinen 1400-1800' Ecologen studiedag, Biologisch Archeologisch Platform, Den Haag, 16 mei 2013.
  • Amphibious elements in Dutch water culture: Dealing with floods, 1200-1800. Low Countries Seminar, Institute of Historical Research, University of London, London, 18 Januari 2013.
  • De tanden van de waterwolf, Cruquius Symposium, Museum De Cruquius. Heemstede, 9 november 2012.
  • Zwemmende konijnen, lezing, studiedag Cultuur en natuur in de duinen, Vereniging voor Landbouwgeschiedenis, Huygens-ING, Den Haag, 5 october 2012.
  • Amfibische culturen, Keynote lezing, Kennisconferentie Deltaprogramma, Delft 3 april 2012.
  • Amphibious cultures, the Rhine and the Red River Delta, lezing, Conference Future directions in Southeast Asian Studies, Australian-Netherlands Research Collaboration, Hanoi, Vietnam, 8-10 maart 2012.
  • Denken over natuurrampen, overstromingen en amfibische cultuur, Inleidende lezing, Studiedag Vereniging voor Waterstaatsgeschiedenis, VU Amsterdam, 23 februari 2012.
  • Dealing with floods in the Netherlands: the late medieval period, Paper presented at the Late Medieval Seminar, Oxford, 25 January 2011.
  • Toekomstverkenningen in het verleden. Rapport Club van Rome, workshop De Jonge Academie, Amsterdam, 22 november 2010.
  • The Amphibious Culture: a case-study about wetlands from the Netherlands with global aspirations, lezing op de workshop van het Arts and Humanities Research Council project ‘Global processes, Local places,’ Wicken Fen, Cambridgeshire, 5-7 November 2010; lezing op internet als ipod: http://www.environmentalhistories.net/?cat=20.
  • The storm of 1953 in the Netherlands: perception of filmmakers and historians, paper at the session of the Royal Dutch Historical Society at the congress of the International Committee of the Historical Sciences (ICHS), Amsterdam, 22-28 August 2010.
  • Late Medieval and Contemporary Storm surges: continuities and changes?, Junge Akademie Jubiläumssymposium, Berlin, 25-26 June 2010.
  • Cities and flood control management in the Early Modern Netherlands, International Water History conference, Delft ,16-19 June 2010.
  • Strijd om de waterkwaliteit: agro-industrie versus waterbeheerders, Studiemiddag Vereniging voor Landbouwgeschiedenis en de Vereniging voor Waterstaatsgeschiedenis, Universiteit Wageningen, Wageningen, 21 mei 2010.

Uitgebreide publicatielijst

Overige activiteiten


Board memberships, organisation of conferences (workshops), editorial committees, etc.

  • Advisering 7-delige tv documentaire Nederland in 7 overstromingen (uitzending 2013-14)
  • 2013-16 Lid van de jury voor de Van Winterprijs voor Locale en Regionale Geschiedenis
  • 2012- Lid Bestuur NAP monument, Amsterdam
  • 2010-2013 Lid van de Jury voor de Amsterdamprijs van Ons Amsterdam
  • 2011- Editor of the book series Water, cultuur en geschiedenis (Verloren, Hilversum).
  • 2009-2013 Editor of the book series ‘The environment in history: international perspectives’ (Berghahn, Oxford/New York). 
  • 2009- Member of the Advisory Board of the journalWater History (Springer, Dordrecht etc.).
  • 2008-2013: Project Leader of the theme ‘Climate, Perceptions of Disasters and Risks’ at the CLUE (Research Institute for the Heritage and History of the Cultural Landscape and Urban Environment) of the Vrije Universiteit.
  • 2008-2012: Member of the Board of the Society for Agricultural History of the Netherlands (VLG). 
  • 2007-2010: Member of the Board of the Faculty of Arts, Vrije Universiteit, Portfolio Research.
  • 2007-2011: Vice-President of the European Society for Environmental History (ESEH)
  • 2007-: Member of the Editorial Board of the journal Environment and History (Cambridge).
  • 2004-2007: Head of the Organising Committee of the Fourth Congress of the ESEH 2007
Activiteiten vóór 2007

Promotiebegeleiding
  • 2011-2015 dr. Jan de Rijk, Geschiedenis van mensen en vogels 1500-1920 (Den Haag 2015), 1e promotor, 2e promotor prof. dr. Henk Siepel, universiteit Wageningen.
  • 2011- : Heleen Kole, MA, Universiteit Utrecht, ‘In search of the Poldermodel. Participation and representation in Dutch small-scale water boards,’ 2e promotor, 1e promoter prof. dr. Maarten Prak, universiteit Utrecht. 
  • 2010-2014: dr. Dagomar de Groot, York University, Toronto, ‘The Frigid Golden Age. Experiencing Climate Change in the Dutch Republic 1560-1720,’ lid examencommissie, 1e promotor: prof. dr. R.C. Hoffmann, York University.
  • 2009-2015: dr. Adam D. Sundberg, ‘Floods, Worms, and Cattle Plague: Nature-induced Disaster at the Closing of the Dutch Golden Age 1672-1764,’ PhD Thesis University of Kansas, lid examencommissie, 1e promotor prof dr. Gregory T. Cushmann.
  • 2009- : Harm Pieters, MA, VU/CLUE, ‘Geschiedenis en herinnering van  overstromingsrampen in het Zuiderzeegebied,’ 1e promotor, copromotoren: dr. Adrie de Kraker, VU, dr. Toon Bosch, Open Universiteit, Heerlen/Nijmegen.
  • 2002-2007:  dr. Charles Cornelisse,  Energiemarkten en energiehandel in Holland in de late middeleeuwen (Hilversum 2008), copromotor, promotores  prof. dr. C.A. Davids en prof. dr. W.P. Blockmans.
  • 2002-2007: dr. Siger Zeischka, Minerva in de polder. Waterstaat en techniek in het hoogheemraadschap van Rijnland (1500-1856) (Hilversum 2007), copromotor, 1e promotor prof. dr. C.A. Davids.
  • 2001-2015: dr. Carla de Wilt, Landlieden en hoogheemraden. De bestuurlijke ontwikkeling  van het waterbeheer en de participatiecultuur in Delfland in de zestiende eeuw (Hilversum 2015), 2e promotor, 1e promotor prof. dr. C.A. Davids.

Links

Nevenwerkzaamheden

Journal Environment and History - Bestuurder Cambridge, 01 april 2010
Journal Klaudyan - Adviseur Praag, 01 april 2010
Journal Water History - Adviseur Dordrecht, 01 april 2010
Stichting N.A.P. - Bestuurder Amstedam, 26 januari 2015
Laatste wijzigingen Nevenwerkzaamheden: Amsterdam 27 januari 2017